Trëndafili i Tiranës

Nga Hungaria në Shqipërinë postosmane: kanali televiziv gjermano-francez ARTE emiton një dokumentar për Mbretëreshën Geraldinë.

Geraldina dhe Mbreti Zog I.



Në janar të vitit 1920 Lidhja e Kombeve pranoi pavarësinë e Shqipërisë dhe italianët qenë të detyruar të tërheqin trupat e tyre. Pas betejave shumëvjeçare politike mes grupeve rivalizuese në vitin 1925 beu mysliman Ahmet Zogu mori pushtetin në Shqipëri dhe shpalli Republikën. Zogu u bë kryeministër dhe më 1 shtator 1928 shpalli veten Mbret të Shqipërisë. Pas marrëveshjeve me Italinë Shqipëria u gjend nën varësinë ekonomike dhe politike të vendit fqinj. Geraldine von Apponyi, një konteshë e re dhe e varfër nga Hungaria, u bë Mbretëreshë e Shqipërisë duke u martuar me Zogun I. Kur e pyetën nëse donte të bëhej gruaja e Mbretit, ajo punonte në qoshkun e Muzeut Kombëtar të Hungarisë në Budapest. Mbreti Zog, i cili ishte njëzet vjet më i moshuar, prej kohësh po kërkonte një grua. Pritej që martesa ta shkëpuste Shqipërinë nga varësia politike nga Italia, shkruan kanali televiziv gjermano-francez ARTE në paralajmërimin e një dokumentari mbi Mbretëreshën Geraldinë.

Më 5 prill 1939 Mbretëresha Geraldinë lindi një djalë, princin Leka I. Pastaj Shqipëria u pushtua nga trupat e Mussolinit dhe u bashkua me Italinë. Zogu I. dhe gruaja e tij u detyruan të arratisen në Greqi. Gjatë Luftës së Dytë Botërore ata qëndruan në Paris dhe më vonë në Londër. Në vitet ’50 familja mbretërore jetoi si mysafire e Mbretit Faruk të Egjiptit, i cili ishte me origjinë shqiptare. Pas rrëzimit të tij nga pushteti ata shkuan në Francë. Pas vdekjes së burrit të saj Geraldina jetoi në ekzil në Spanjë dhe më vonë në Afrikën e Jugut te i biri i saj, i cili ishte biznesmen në atë shtet.

Në fund të viteve ’80 Geraldina banonte në një shtëpi modeste në një lagje periferike të Parisit, e rrethuar nga shqiptarët e mërguar. Ajo kishte ruajtur sjelljen e saj me takt dhe përzemërsinë sharmante. Ajo fliste frëngjishten e klasave të larta dhe lehtë të vjetër, e cila mësohej në internate. Rininë e saj ajo e kishte kaluar në shkollën e vajzave Pressbaum afër Vjenës.

Ajo karakterizonte Mbretëreshën në ekzil të një monarkie jetëshkurtër, e cila mbeti nën hijen e diktaturës komuniste të Enver Hoxhës. Tek pas 60 vitesh në ekzil Geraldina arriti të kthehej në Shqipëri më 28 qershor 2002. Vdiq pak muaj më vonë, më 22 tetor 2002. (dp)

Dokumentari emitohet të martën, më 2 janar 2018, në ARTE, ora 22:15. Në web e gjeni këtu: https://www.arte.tv/de/videos/060178-000-A/die-rose-von-tirana/