Kush janë regjisorët e krizës së Kosovës?

Gazetari i BBC Dejan Anastasijeviq shkruan se përleshjen e fundit rreth Kosovës e kanë inskenuar bashkë Beogradi dhe Prishtina.

Marko Gjuriq në duart e policisë së Kosovës.



Në mëngjes së paku dy gazeta të përditshme të Beogradit botuan me shkronja të mëdha fjalën «luftë». Të tjerat u përcaktuan për «sulm», «mësymje», «kaos» dhe «terror». Fjala është, natyrisht, për arrestimin e djeshëm dhe dëbimin e shefit të Zyrës së qeverisë së Serbisë për Kosovë, Marko Gjuriqit, në Kosovë.

Kryetari i Serbisë Aleksandar Vuçiq i quajti mbrëmë policët e Kosovës që paraburgosën Gjuriqin «terroristë në uniformë». Thuhet se ushtria u vu në gjendje gatishmërie. Megjithatë, mëngjesi gdhiu paqësor, në Beograd, në Prishtinë dhe në Mitrovicë. Thua se s’ndodhi gjë. Çfarë bëri vaki në Mitrovicë i ka të gjitha shenjat e krizës së inskenuar, në realizimin e së cilës, gjithsesi secili për arsye të veta, morën pjesë Beogradi dhe Prishtina. Gjuriqi ishte vetëm akter episodi.

Përgatitjet filluan qysh të premten, pas raundit të fundit të dialogut të mbi normalizimin, kur Vuçiqi paralajmëroi se grupi i funksionarëve serbë, përfshirë edhe Gjuriqin, të hënën do të shkojnë në Mitrovicë pa lejen e autoriteteve të Prishtinës. Në deklaratën dhënë gazetarëve të Kosovës hapur sfidoi qeverinë kosovare: «Po ju them se keni për ta dhënë (lejen për hyrje në Kosovë). E dhanë apo s’e dhanë, ata do të vijnë në Mitrovicën veriore. Hajt të shohim se çfarë do të bëni në lidhje me këtë».

Përgjigjen nuk duhej pritur gjatë. Përgjatë kufirit me Serbinë dhe në Mitrovicë që nga e hëna u stacionuan njësi të armatosura rëndë të policisë së Kosovës. Njëri nga anëtarët e delegacionit, ministri i kulturës Vlladan Vukosavleviq, hoqi dorë nga shkuarja në Mitrovicë. Gjuriqi dhe shefi i kabinetit të Vuçiqit, Nikolla Selakoviq, hynë në qytet përmes një rruge anësore. Pas përdorimit të gazit lotsjellës dhe shok-bombave Gjuriqi u arrestua menjëherë pas fillimit të takimit në selinë e komunës së Mitrovicës. Për ndonjë arsye Selakoviqin nuk e preku askush. Pas marrjes në pyetje në Prishtinë Gjuriq i depërtua dhe disa orë më vonë u kthye në Beograd.

Është interesante se Vuçiq paralajmëroi mbledhjen urgjente të Këshillit Nacional për Siguri mbi Kosovën. Përveç kësaj, një portal i Beogradit (pravda.rs) publikoi lajmin se Gjuriqi u arrestua para se kjo të ndodhte. Ndoshta bëhet fjalë për gabim teknik. Gjithçka është e mundshme.

Pasoi zhurma dhe zemërimi, bisedat telefonike të Vuçiqit me shefen e diplomacisë europiane Federica Mogherini dhe, siç thuhej, me presidentin rus Vlladimir Putin (nuk ka konfirmim se kjo bisedë është zhvilluar).

Edhe nëse kriza nuk ka qenë e planifikuar, ajo lehtë mund të evitohej. Së pari, Gjuriqi dhe të tjerët kanë mundur të shtyjnë takimin në Mitrovicë derisa të marrin lejen, për lëshimin e së cilës pritet së paku tri ditë. Pastaj kanë mundur të tentojnë të kalojnë përmes ndonjë pike kufitare, me ç’rast do të ktheheshin prapa, por do të arrihej i njëjti efekt – ndonëse më i dobët në kuptimin propagandistik.

Rrjedhimisht, Prishtinës nuk do t’i duheshin qindra policë specialë për të kapur «depërtuesit», as nuk do të ishte e nevojshme që gjatë arrestimit të hidheshin gazi lotsjellës dhe shok-bombat. Ky ishte shembull shkollor i përdorimit të tepërt të forcës. Pastaj kanë mundur, si shpeshherë më parë, të mbyllin njërin sy dhe të lejojnë që takimi të mbahet. Krejt rasti dukshëm të kujton dërgimin e «trenit me lara-lara» në Mitrovicë janarin e kaluar. Edhe atëherë nga Prishtina u përçua mesazhi se treni nuk do të kalojë, u angazhuan forcat speciale, ndonëse për ndaljen e trenit mjaftonte të lëshohej trari në kufi, te i cili treni s’arriti kurrë.

Sërish si nismëtar i idesë u shty fatkeqi Gjuriq, që pastaj Vuçiqi pas shprehjes së mllefit të kuptueshëm të shfaqet si paqebërës.

Kujt iu desh e gjithë kjo?

Autoriteteve në Beograd dhe atyre në Prishtinë herë pas herë u duhet të kujtojnë bashkësinë ndërkombëtare se ato i mbajnë çelësat e luftës dhe paqes në Kosovë. Kështu i japin rëndësi vetes. Kohëve të fundit Vuçiqi përmes deklaratave nxitëse dhe stimulimit të retorikës nacionaliste përpiqet të largojë vëmendjen nga fakti se afati për nënshkrimit e «marrëveshjes gjithëpërfshirëse dhe juridikisht të obligueshme mbi normalizimin e marrëdhënieve me Kosovën» po kalon. Me atë rast ai duhet të marrë disa vendime jopopullore, kështu që në këtë mënyrë po e «pompon» besueshmërinë e tij patriotike.

Njëjtë edhe kryetari kosovar Hashim Thaçi dhe kryeministri Ramush Haradinaj e dinë se së shpejti duhet seriozisht të punojnë në themelimin e Bashkësisë së komunave serbe, andaj demonstrojnë shtetësinë mbi Gjuriqin fatkeq.

Kujt nuk iu desh e gjithë kjo? Para së gjithash popullsisë në veri të Mitrovicës, e cila ndërsa fluturonin shok-bombat dhe binin sirenat e alarmit nuk e dinte nëse duhet të fshihet në bodrume apo të niset kolektivisht drejt Serbisë. Në fund të fundit dikush ka mundur të vritet.

Në fund mbeti pyetja se cilat do të jenë pasojat politike të kësaj shfaqjeje? Sipas të gjitha gjasave asfare. Serbët e Kosovës paralajmëruan daljen nga qeveria dhe, rrjedhimisht, rrëzimin e saj, por paqeberësi Vuçiq tashmë po bën thirrje për maturi. Shfaqja është lozur aq shumë, saqë u duket monotone edhe aktorëve, të cilët duke iu përulur publikut fshehin mungesën e entuziazmit. Kjo edhe publikut po i duket e mërzitshme, por s’ka nga t’ia mbajë.