Intelektuali nuk ban “Ne” me askand – ai asht vetmitar

Enver Robelli nuk e përjashton kombin kosovar – ky asht nji hap i vogël për të por nji hap i madh për njerëzimin! Mirëpo ai shpotit, deri në kufijt e fyemjes, shpenzon shumë kohë me e dëshmu se Ben Blushi s’ka të drejtë sepse tendenca e tij asht dezintegruese, ndërsa mue më dërgon porosi prej integristi si të ishte nëj Papë. Për kulm të absurdit Robelli kërkon krijim kombesh me referendum…!?

Ilustrimi: Marina Bolsunova / Shutterstock

Enver,

E bukura e këtij debati kishte me qenë sikur ti t’i rënditësh faktet pse kombi kosovar nuk asht ba (ti pretendon se mund të bahet në të ardhmen), a mund të mbijetojë nji shtet pa nji komb – derisa njohim shembujt e Bashkimit Sovjetik, Çekosllovakisë, Jugosllavisë federale krijesa që u shpërbanë dhe s’muasht që jemi gjallë dhe – thjesht a do të mbijetojë projekti i quejtur Republikë e Kosovës apo do të ndahet mes rivalëve hitsorikë Serbisë dhe Shqipnisë?

Dhe unë t’i rendisja faktet se kombi kosovar tashma asht nji realitet, se proceset e kombformimit në Kosovë janë formësuar nga diskurset për demokratizim, modernizm dhe perëndimorizim, “përmes politikave të mandatueme nga jshtë (Protektrorati)” (Vjollaca Krasniqi 2014: 236).

Sepse unë e mbeshtes tezën e Eric Hobsbawn se shteti e ban kombin (Hobsbawn 1990: 10).

Prandej në kontesktin kosovar shteti i ndërtuem nën protektorat deri më 2008, pastaj pavarësia e mbikqyrun janë përkujdesë për ndërtimin e kombit, i cili, duhej t’i jepte besnikëri shtetit të ri dhe pa struktura të fuqishme të sigurisë.

Rrethanat e lindjes së kombit kosovar për sa i përket mbështetjes së faktorit ndërkombëtar janë identike siç ishin ato kur lindi kombi shqiptar më 1913-1925, vetëm se lindja e kombit të ri ndodhi gati nji shekull ma vonë dhe për këtë – personalisht më bind Marc Weller – që e cilëson si ‘Remedial self determination’ (Vetëvendosje zhdamtuese) dhe këtë jashtë kontekstit kolonial.

Thue çdo shtetformim i ka specifikat e veta. Natyrisht.

Secila shoqni e shtet asht sui generis, por jo secila bashkësi njerëzish (etni) ka arritë me e kriju shtetin kombëtar, si psh. kurdët që mbesin në nivel të nji grupi të madh etnik dhe me nji lëvizje kombkrijuese të pasuksesshme, ngase, vetëm shoqnitë politike të afta për me kriju shtet kombëtar sovran dhe me hy në marrdhanie më kombet tjera janë kombe.

Faktit të kryem, kombit kosovar do t’i rikthehem më vonë.

Sefte po të përgjigjem pikë për pikë në pyetjet dhe dilemat që ngreh, në shpotitë dhe akuzat që më ban dhe për kontradiktat ku ke ra.

1.

Ti ba ironi sa të duesh, mbase shkrimi shterpë për nga përmbajtja por i stolisun me stilistikë e trope, pëlqehet nga nji dorë lexuesish hajgarexhinj, që nuk duen fakte por argëtim – nuk duen përballje argumentesh por spektakël – unë jo, jam serioz në atë që e thom, u bindem argumenteve aty ku i ke dhe i shtron dhe ato kësaj herë i ke vetëm tek citatet e autorëve tjerë, kurse mendimi yt rreth konceptit të kombit modern dhe kategorive tjera sociologjike asht i pambështetun në asnji teori, pa asnji referencë, së këndejmi anakronik, etnonacionalist, na jep pak copa historinash të interpretueme ideologjikisht nga shkolla shqipatre e historiografisë, porse me goxha stil.

Për stilist, që je, këtë e pranoj.

Kur tjetri/tjerët më japin ma shumë argumente unë i falemnderoj dhe e shtyt mendimin përpara drejt evoluimit të botëkuptimit, sepse shkrimi dhe leximi më ka mësue me ia njoftë tjetrit dinjitetin bashkë me të drejtën e evoluimit mendor.

Po due me e thanë se jam përpjekë të sillem me dinjitet dhe ty me ta ruejt dinjitetin e nëse nuk ia kam dalë mbanë plotësisht, ti e ke nji hise të fajit, sepse me ke shpotitë!?

Sepse, ky vend dhe njerëzit e tij e kanë braktisë idenë themeltare të komunikimit, rregullin e epërm – siç thotë filozofi Giani Vattimo – sepse, “nëse flas, duhet t’i respektoj disa rregulla, e para së gjithash, rregullin siperan që dikton t’i njihen bashkëbiseduesit tim të njëjtat të drejta dhe i njëjti dinjitet që i jep vetvetes”.

E unë, në shkrim e jap vetën, shpirtin dhe atomet e fundme të energjisë porse vdes për atë që e besoj;

Pra jam konsistent, n’dash edhe “kambëngules” siç më thue jo pa sherr, e nëse veç po më etiketon për të tillë, jam dhe “stuhi”.

Po, jam stuhia vetë!

E para, unë mendojsha se po debatojmë rreth shkrimit të Blushit se vërtet asht çliru Kosova nga hegjemonizmi kulturuer i Tiranës apo jo, e në kontekst të kësaj për kombin kosovar që rrjedhimisht konteksti kulturor e nxjerr në pah – pra rreth temës që hapëm – dhe e jo për dhe rreth personit Matoshi, hoveve dhe huqeve të tij, se si sillet ai e çfarë bën, se a është ai agresiv, çka citon “për të nëjmijtën herë” ect.

E dyta, intelektuali, i dashtun asht vetmitar. Ai s’ban “Ne” me askand.

Ai kënaqet me dije dhe librat i ka miq.

Në esenë brilante „Portreti i njeriut të shkolonizuem“ filozofi frëng Alain Finkielkraut shkruan se te kthyem te vetvetja, të kolonizuemit e dikurshëm e gjajnë veten robë të përkatësisë së tyne, të ngrime në atë identitet kolektiv që i kishte çlirue nga tirania. Pa thanë mirë „fituam“, ata hupin të drejtën me u shprehë ndryshe, përveç se në vetën e parë shumës: “Ne”!

Në logjikën koloniale nuk kishte vend për subjektin kolektiv, sipas Finkielkraut, (në kontekstin kosovar, ti mund të ishe një individ „i lirë“, por kurrqysh një shqiptar i lirë); në logjikën e identitetit  nuk ka vend për individin…

Debati i mirëfilltë duhet të sjellë pajtim dhe jo thellim të kundërthanieve.

Pajtim rreth asaj se të gjitha vlerat janë të diskutueshme (Darendorf) prandej për debate të tilla na duhet ai “Shpirti i madh” aristotelian dhe kënaqësia që sjell argumentimi, e vërteta…
Ushtrimi i lirë dhe i drejtë i arsyes nga individi ishte temë e epokës së Iluminizmit, dhe i qasjeve të Imanuel Kantit.

Ai në idetë e tij e zhvendos filozofinë përtej debatit mes racionalistëve dhe empiristëve.
Kanti ngulmon në idenë se debati duhet të sjellë pajtimin e jo divergjencën.

Raymond Aronit ata që flasin për zotërimin e historisë janë thjesht ëndërrimtarë.
“Disa prej tyne andërrojnë që të zhdukin fare ndërhymjen e rastësisë, të njerëzve të mdhaj ose të përputhjes së ngjarjeve. Të tjerë andërrojnë ta rindërtojnë shoqninë në bazë të nji plani të përgjithshëm dhe të shmangin trashigiminë e traditave të papërligjuna. (Raymond Aron; 2005: 230)

Pra debatin unë nuk e kuptoj si garë që fitohet nga njana pale miku im i shtrenjtë, debati vetëm hedh ma shumë dritë mbi thellësinat e errëta (e të errsueme qëllimisht nga politikanët e ligj), debati zvogëlon dilemat, sqaron gjanat e qeron thelbet e ideve, na afron ne por edhe njerëzit tjerë rreth nesh.

Unë s’kam hy n’kit debat me ba garë se kush asht ma i forti e kush ka me fitue!

Më fal për këtë.

Nëse e ke këtë synim – me e fitue debatin dhe me marrë sa ma shumë klikime n’Facebook – mund të ta pranoj aurën e fituesit dhe madje mund ta porosis nji kunorë dafinash?

Kjo s’asht olipmiadë kosovarësh “që dijnë t’i përdorin muskujt” (Blushi) dhe si të tillë unë s’e pranoj, e debati do argument, po, dije, forcë mendore e shpirtnore, bash si me qenë nji atlet i madh.

Ti thue: “Kadalë, or burrë, na lër të flasim pak edhe ne se rrezik do të na zërë gjumi.”

E une menojsha që po polemizoj me nji individ të lirë.

Nji dijetar që nuk e pret renin e odës për me folë e me shkrue dhe që nuk gajaset si i përgjumshëm.

Unë nuk hyna me debatue me “ne”, me “apostujt”, “partinë”, “celulat integriste”, “komitetin” apo “akademinë”…

Shkrimtari nobel, J. M. Coetzee tek romani “I ngadalti” përmes personazhit të tij Pol, ngrit teorinë sociale të mosformimit me askënd të bashkësisë “ne”, por kthim në humanizimin e njeriut përmes individualizmit e jo përmes “bashkësive identitare vrastare”, siç i quan Amin Maalouf bashkësitë e ngurtësueme etnike, të cilat nëse nuk të vrasin të tolerojnë.

Ti thue vazhdimisht “ne” e unë të pyes me dashamirësi kush jeni “ju”?

Cila instancë? (dhe të përgjigjem vet: Instancat janë shpërba mik, s’ka ma Komitet Qendror të Partisë, as Byro Politike …?

S’ka të vërteta përfundimtare.

Ka (do të duhej të kishte dhe të ishte kështu) veç njerëz të lirë që mendojnë dhe konkurrojnë me idetë e tyne në tregun e shumësisë (pluralitetit të ideve) përmes komunikimit normal.

“Ne” skeptikët, e kombit kosovar  thue…”, e unë s’e di, nuk e di dhe s’e di se kush vërtet jeni “ju”, ma thuej or burrë i dheut?

Jam vetmitar. Halil Matoshi jam unë, nuk përfaqësoj asnjë njeri tjeter, asnjë parti, fe ose ideologji, asnji Senat a Paralment, asnji Këshill të Naltë Klerikësh, Kardinalësh…

Madje as miqtë e mi, as ata që në këtë përqasje kanë ide të përafërta ose të ngjashme me mue…

Unë mendoj dhe shkruej ato që di dhe që më japin kënaqësi, idetë të cilave u besoj.

Porse, qenka ba hataja se t’i paskam ofru “për të njëmijtën herë” të njajtat argumente?

Por unë nuk marr porosi gjatë procesit të shkrimit koleg, pra nuk të kisha parasysh ty kur shkruaja e shkruaja, as atëbotë as tashti, se po të kisha vetëm ty parasysh kisha me e nal pak dorën dhe kisha me u ba ma tahmaqar në këtë aspekt!?

Dhe ato shkrime s’muj me i que poshtë rreth 500 faqe t’shkrueme ‘me të njëjtat argumente, të  njëjtat citate…” (E.R.),  pra kam ba nji libër në dorëshkrim për teoritë identitare në kontekst kombin kosovar dhe …

Kurrë nuk i jam drejtue askujna me urdhnin:” E thash unë, beso ti”! Ncëk!

E hedh në tregun e ideve nji mendim konkurruese. Kaq.

Vetëm se i kam mbrojtë me ngulm argumentat e mi dhe vazhdoj t’i mbroj, ato në të cilat besoj.

Ti prêt që turma të piqet?

Nëse marrësi yt asht turma – m’duhet me t’deshprue – ajo s’piqet kurrë.

E di, se ke me thanë ‘qytetarët’ jo turma.

Porse “ne” asht në secilën variant turmë që “nga rikthmi i saj në histori” (Ortega dhe Gasset.)

Nëse tanë dynjaja sillet me ‘trurin muskul’ me mendim uniform dhe kolektivist të kazermës, atëhrë po, polemizoj edhe më “tërë” dynjanë!?

Po, “ju të tjerët” duhet të lexoni, sepse duhet të lexoj edhe unë, bile shumë…

Çfarë ka në këtë fjali timen që nuk shkon?

Vetëm për konceptin e etnisë, kombit dhe shtetit, nacioanlizmit… i kam lexu nja 400 libra, studime e hulumtime shkencore.

Pa nji bazë të mirë teorike nuk munesh me kriju ide dhe koncepte autoriale për asgja, sepse ngatërrohesh me termat themeltarë…

Ndonëse në këtë polemikë ma ke veshtirësu punën, sepse ti citon e mue ma konteston citimin e autorëve të ndryshëm, sepse ti po tallesh, kur thue “për të njëmijtën herë lexova argumentet e njëjta, citatet e njëjta…” e kjo nuk asht e vërtetë.

Mundem me të dhanë mori argumentesh tjera dhe citatesh tjera, por kjo s’të ndreq punë…

I ndershmi Enver, unë s’besoj në profet as profetizma.

Unë besoj në dije, në hulumtime shkencore të mirëfillta dhe tek argumentat që tjetri i shtron me nge – nëse ato janë të qëndrueshme, natyrisht.

Ti paragjykon tjetrin prandaj argumentet e tjetrit të ‘avullohen’ para syve.

Punë për ty.

2.

Sa për pikën II, më vjen shumë mirë që ti nuk je përjashtues ekskluziv i “kombit kosovar” vetëm munem me ta përseritë nji fakt: gazetarët, publicistët, filozofët, sociologët e kanë vetëm këtë punë: T’i godasin me çekan njerëzit pandërprerë, por jo me njat çekanin Bolshevik, të hekurt…

Porse me kërkesa, me çukitjen e dijes, me ide për zgjim e liri.

Sa për termin ‘siptar/i’ nuk po më hyn fare në punë në këtë çashtje për të cilën jam kah debatoj. Mirëpo me këtë po del sheshit një kontraversë e jotja: Fillimisht thojshe se populli me referendum duhet me kriju kombin e jo elitat, tash i riktheve në histori elitat, që e paskëshin kundërshtu e hedhë poshtë me ashpërsi pezhorativin serb ‘siptar/i” – po e citon Oliver Jens Shmitt-in në diçka që dihet botnisht?

Kah të erdhi ideja e elitës tashti?

Dmth nuk e paska kundësrhtu turma. Populli. Sulmin serb mbi dinjitetin e etnonimit shqiptar!?

Edhe për këtë çashtje Enver kam shkru nji ese dhe po due me ta dërgue vegzen këtu (http://lajmpress.com/jugosllavia-tentoi-te-krijoje-ne-kosove-nje-gjuhe-te-re-sikurse-qe-u-krijua-maqedonishtja/, ndonëse shkrimi burimor asht botue te KOHA Ditore, por qe nuk po mund ta gjaj në internet.

Neonveristët  në  Prishtinë – në këtë temë – pikërisht pse nuk ka mendu si ata ia kanë “hangër” kryet orientalistit dhe osmanologut të njohtun ndërkombëtarisht dhe ndër dijetaret ma t’mirë që kishte mendësia shqiptare në vitet ’70 të shekullit të kaluem, poliglotit Hasan Kaleshi.

E ti e di cok, se në Prishtinë ende fjalët ta hanë kryet!?

3.

Ke kritikuar “inxhinierët etnikë” (fjalën ‘kombëtar’ nuk e kishe fare në versionin e parë, botue te Dialogplus.ch, porse mas nji komenti qe ia bana në profilin e Astrit Gashit në FB, ti ndërhyne në shkrim dhe e ndërrove atë) në vend se ta pranoje si kompozitë të gabueme tanden, bane nji veprim  joetik. Nejse.

Ia shtove nocionin ‘kombëtar’ tuj menu’ se e ndreqe, por jo, defekti mbeti, sepse ajo asht kompozitë absurde, që nuk thotë asgja.

Pra nuk ekziston diçka si “inxhniering etnik”.

Po thue: “Unë them copë “etnik (apo kombëtar)”, dhe me këtë ti po i njajtëson nocionin etni dhe komb, dmth. kjo apo ajo e njajta.

S’di tjetër interpretim të kësaj fjalie.

Mirëpo e di që më poshtë ti sërish bjen në kontardiktën e radhës: Thue se di ta dallosh etninë nga kombi!?

OK.

Nji dijetar nuk kish me thanë kurrë se “me rëndësi është që qytetarët e Kosovës të jenë lojalë ndaj shtetit – se a ndihen ata (…) kjo është çështje që nuk na takon të përzihemi.”

Pashë njat Zot çka je kah thue?

Nëse kjo nuk na takon ne, gazetarëve, publicistëve, sociologëve, shkrimtarëve, me nji fjalë dijetarëve, cilit dreq të zi i takueka?

Asht shumë e randësishme që këta qytetarë ta respektojnë konstitucionin e atdheut të tyne të vetëm, të ndihen kosovarë, për këtë i obligon preambula e Kushtetutës së Republikës por e kanë edhe obligim qytetar, sepse qenësimi si kosovarë në konditat e nji entiteti juridk-politik nuk bjen n’kundërshti me përkatësinë etnike shqiptare.

Qytetarët asht e dëshirueshme t’i japin atij atdheu besnikëri si kosovarë, t’ia paguajnë taksat, të shkojnë n’ushtri ata ma të zotët e ma të shkathtit, të punojnë për prosperimin e tij, për me avansu lirinë dhe demokracinë.

Një shembull: Kur Universiteti i Harvardit ua dorëzon studentëve diplomat, ua rikujton atyne se duhet të mendojnë për ligjin si “për një kufizim të meçem, i cili u jep mundësi njerëzve të jenë të lirë.”

Thjesht, sipas Fared Zakarias, ligji “ua mëson” njerëzve lirinë individuale.

Dhe, koleg, margaritari yt i radhës asht ky: Thue: “Kur të pyeten shqiptarët e Kosovës në referendum se a ndihen tani si pjesëtarë të kombit kosovar, atëherë – varësisht nga rezultati – kemi edhe një bazë për të diskutuar”.

Absurde.

“Argument” ashiqare i Lëvzijes Vetëvendosje, bile ata e duen referendumin për bashkim me Shqipni, jo për me kriju komb të ri, se e dijnë cok, se kombi nuk krijohet me referendum.

Kurrë në rruzullim nuk asht kriju (dhe ngjiz, qysh kam qef me thanë. Sic!) asnji komb me referendum.

Kombet nuk bahen me referendume po ngjizen në solidarësi qytetare e tuj ba vepra të ëmdha të përbashkëta çdo ditë – vepra që na mbajnë bashkë në komb edhe nesër – pra kombet janë plebishitare e kushtetuese.

Qytetarët shprehen në sondazhe për qëllime hulumtimi të opinionit për hulumtime shkencore ose për qëllime mediatike, por të jetë kriju komb me referendum, kjo më fal, më mbetët e padëgjueme deri n’kit ditë t’lume…

Enver, dy Koretë vazhdojnë të jetojnë si dy kombe me karrige në Organizatën e Kombeve të Bashkuara, të gardhueme e me kufij të betonizuem e në prag të luftës ndërmejt veti.

Atje në hekurudhën që lidhte etninë koreane tashma kanë mbi druj!?

Gjermanët besojnë tek modeli i kombit kulturor, si njisi unike;

Kanë besu në “racën e zgjedhun, bjonde me sy të kaltër…”, se “hebrejtë e kanë hundën e madhe”, prandej duhet me i zhdukë ect. po këso besimesh kanë shkaktue dy lufta botnore dhe humbjen e jetëve të 20 milionë europenaëve përgajtë shekullit 20.

Elitat politike të ish Gjermanisë lindore, megjithatë silleshin si komb i mëvetësishëm, ndonëse ata, njerëzit e thjeshtë – po e thue edhe vet – besojnë në diçka që e quejnë ‘Volk’ (popull, kurse anglezët popull i quejnë thjeshtë njerëzit.)

Nocioni popull asht krejtësisht i pakuptimtë për definimin e nji kombi modern të shekullit 21, në epokën e postmoderne të shteteve – kombe.

Populli rëndom lidhej me nji territor të caktuem, me ni grigje delesh e me nji kullosë, me do doke e zakone, ndonji fyell a kavall, ‘mezhnica’ apo ‘gusla’ e me nji gjuhë t’pa kodifikueme, sa me u marrë vesh mes veti.

Popull ishin barinjtë, furraxhinjtë, druvarët, çerpiçaxhinjtë, peshkatarët, mullixhinjtë etj. Pra njerëzit që nuk bajshin shoqni t’organizueme politike ndërmjet veti.

Ekziston nji proverb, kur Vuk Karadzić ia kishte mësy mbledhjes së folklorit serb pra kombkrijimit simbolik përmes “shpikjes së traditave” (Eric Hobsbawn & Terence Ranger) dhe ai kish ndeshë në nji  fshatar dhe e ksihte pyetur:

“Çka je ti”?

– Ja sam seljak, gorštac…!? (Jam nji fshatar, malsuer.)

– “Ne, ti si srbin jer govoriš srpski”!? – (Jo, ti je nji serb sepse flet serbisht – i sygjeron “inxhnieri kombëtar” Karadzić.

– Pa valjda, jesam i srbin…” (Paj nashta, jam edhe serb) –  përgjigjet fshatari.

Kjo asht historia me popull. Kaq.

4.

E thash që n’tfillim të ktina debati, autorët që citon janë OK.

Por po ndalem tek kundërtahnia jote që pason.

“Tash për tash shqiptarët e Kosovës besojnë se janë pjesëtarë të kombit shqiptar…”

E para kjo asht e pabesueshme për nji dijetar, sepse nuk na e prezantove ndonjë sondazh a hulumtim empirik. Ky asht profetizim mik!

Me ç‘të drerjtë? Kush ta tha këtë?

Si erdhe deri te ky “rezultat impresiv”?

Me hamendje!

Besojnë disa, një shumicë por jo të gjithë, po, se definicioni i Stalinit i ka qitë në lajthitje.

Kombi kosovar asht kriju, dhe prêt të maturohet, me ulëse në OKB.

E definicioni i Stalinit thotë pikërisht atë që po e thonë shumica e profesorëve historiografë, mediave dhe politikanëve shqiptarë.

Qe shkrimi i Stalinit “marksizmi dhe çashtja nacionale”: https://www.marxists.org/reference/archive/stalin/ëorks/1913/03a.htm.

E pra, qe po ta rikujtoj nji të tillë, hulumtim shumë serioz dhe nga njerëz kompetentë, që të demanton këtë ide fikse.

Studimi i parë serioz në sferë të kombkrijimit në Kosovë asht përmbledh në librin “Kombformimi simbolik në Europën juglindore” dhe ia vlenë me e lexue sidomos studimin e Vjollca Krasniqit, “Kosova: Topografia e ndërtimit të kombit” fq.  227 – 266.

Hulumtimi nxori në pah se kombformimi nuk e zbeh rëndësinë e identitetit etnik në Kosovë, ndonëse sipas tij, 24.4% të respondentëve vetëidentifikohen si kosovarë.

Koleg, unë së paku ta dhash nji adresë se ku i mbështes qëndrimet e mia rreth kombit kosovar, ndër tjera, e ti thue me tahmin se qenkemi nja pesë veta që besuekemi në këtë ‘çudë’.

Tutje, simas hulumtimit 50.4% identifikohen si ‘shqiptarë të Kosovës’, ndërsa 17.7 e tyne identifikohen vetëm si shqiptarë.

Zotni Robelli, e sheh se nuk qenkemi nja pesë mohikanë të humbur citateve në Kosovë, që ndihemi kosovarë por plot 24.4%, e respondenëtve të nji hulumtimi na dalin krah, pra, simbolikisht më shumë qenkemi “kosovarë” se sa shqiptarë?

E sa i përket besnikërisë në kombkrijim (pra lojaliteti ndaj shtetit çka edhe vet e pohon se asht i rëndësishëm) kosovarët janë të parët në Europën Juglindore, ndonëse kombkrijimi edhe kontestohet. Autorja Krasniqi e përmend Lëvzijen Vetëvendosje, posaçërisht.

5.

Mateo Albertini thotë se semiotika studion kulturat dhe formacionet kulturore si identitetet dhe kombet, nga një perspektivë topologjike dhe narrative duke u kushtuar vëmendje ndërveprimeve dinamike ndërmjet flukseve globale (politike, ekonomike, mediatike) dhe përgjigjeve lokale, në një kuadër më të gjerë të marrëdhënieve të pushtetit. Duke bërë fjalë për identitetin e ri kombëtar të kosovarëve, mund të thuhet se është etabluar tashmë:

  1. a) ka ndërtuar një nivel simbolik;
  2. b) ka ndërtuar narrativën (tregimet e veta.)

Kujto ’68-n kosovare, grevën e minatorëve të Trepçës, 1989, Pajtimin e gjaqeve dhe Anton Çettën, lëvizjen e padhunshme të drejtueme nga Ibrahim Rugova, ’89 – 90, dhe Adem Jasharin e UÇK-në.

Kujto marshin “Bukë për Drenicën.”

Dhe lotët e shpresat e ngjalluna më 17 shkurt 2008.

Njashtu, Pakoja Ahtisaari kosovarët i cilëson komb, nga ajo ka derivue Kushtetuta e Kosovës, pra kombi kosovar asht komb kushtetues.

Flamuri i Kosovës shtet – në bazë të dokumentit të Ahtisaarit (Pika 1. 7: “Kosova do të ketë simbolet e veta të veçanta kombëtare, përfshirë flamurin, stemën dhe himnin, që shprehin karakterin shumetnik të vendit“) definohet si flamur kombëtar e jo shtetëror.
Prandaj është nonsens për analistët, “juristët e pushtetit”, të gjithë kryeministrat dhe presidentët, që paguhen me taksat e kosovarëve, që ta cilësojnë flamurin shtetëror si jokombëtar dhe t’i lënë në përdorim dy flamuj konkurrentë, prandaj ata nuk dëshmojnë se janë shtetarë seriozë.

Porse nacionalisti nuk resht së manipuluari për ta sforcuar bindjen e tij se secili shtet nuk duhet domosdoshmërisht të jetë komb dhe anasjelltas.

6.

Enver,

unë s’e kam rrotullu asnji fakt, as s’te kam keqcitu dhe as keqinterpretue.

Ke thanë se në muzikën klsike shqiptarët e Shqipnisë janë larg ma të zotët, të thash se edhe Kosova ka mjaft të zotë.

Se kam hapur 500 fronte brenda nji teksti e thue ti dhe nuk di me çfarë mësymje!?

Unë jam marrë vetëm me shkrimin e Blushit dhe “porositë” tua, për të cilat të faelmderoj, sepse, më nxite me mendu e me shkru, e kjo nxitje ia vlen të shpërblehet!

Reperët i ke përqeshë ose paskam pa nji andërr t’keqe: “Reperët e zadrugave…” të kujtohet ky formulim?

Jo ndoshta, sepse e ke retushu tekstin pas botimit!?

Etike?

Apo ndërhyrje epike?

Kurrë s’kam pasë ton agresiv kundër “paternalizmit” nga Tirana, (mos ma ngrit kit akuzë, sepse edhe ashtu shqiptarët ngasin mas fabrikimit të tradhtarëve) por thjesht e kundërshtoj, sepse asht i padrejtë dhe nuk i lë kosovarët rehat në lirinë e tyne.

E mban mend Alfred Moisiun (‘Gjeneral Bunkeri”. Sic.) kur thoshte se Kosova asht provincë e Shqipnisë, edhe pse shtet sovran i njohun nga 110 shtete të botës (pata shkru te KOHA në dy vazhdime nji mospajtim), dhe po jam agresiv kundër përdorimit të emocioneve të njerëzve për qëllime politike, përdorimi i patriotizmit arkaik dhe i kombit sa herë u duhet politikanëve të Tiranës, si të djathë ashtu edhe të majtë, për ta mbajtë pushtetin e tyne personal kinse në emën të kombit unik shqiptar.

Pallavra.

7.

S’due me u marrë me kolegët në Shqipni, madje as me klasen politike atje. Janë çashtje të qytetarëve shqiptarë, janë Sovran në punët e tyne dhe unë s’i jap të drejtën vetës që t’u përzihem se çfarë do të bëjnë me Republikën e Shqipnisë, vetëm due me besue se shqiptarët kanë me u k’nellë dhe me e mbajtë nalt e pastër flamurin e Gjergj Kastriotit, tuj punue e sjellë si qytetarë të nji bote në ndryshim – në globalizëm!

Pra në këtë aspect, pajtohem më ty, se ekziston nji Shqipni tjetër, e prarueme (qe njashtu e kam te botuem nji tregim te KOHA), ajo e idealeve të përbashkëta shqiptare, e fshehun nga syni i lig ndonëse e shtrëngueme dhe e leckosun nga kastat politike…

*  *  *

Dhe në fund po due me t’i rendit disa fakte:

Shumë studime adresojnë çashtjen e ndërtimit të identitetit kombëtar kosovar.
“Kosova u bë një komb, kur Parlamenti i saj shpalli Pavarësinë nga Serbia në muajin shkurt 17, 2008. Shtetet e Bashkuara dhe shumë vende evropiane e kanë njohur pavarësinë e Kosovës.” (Shih: studimi „Peace Negotiations Watch.“ Public International Law & Policy Group. N.p., 14 Feb. 2005. Web. 15 Nov. 2013. (http://publicinternationallaëandpolicygroup.org/wp-content/uploads/2011/10/Vol.-4-Issue-5-Feb.-14-2005.pdf.

Edhe nji fakt:

Kombi asht nji bashkësi njerëzore politikisht e konstruktueme dhe e mbështetun në kushtetutë dhe ligj.

Kur dihet se vetëm shtetet kanë një kushtetutë, prandaj vetëm shteti ka potenciale të ndërtojnë kombin, sepse kombi është “pa krye”, nuk ka institucione politike, nuk ka një Kryetar, pos elitave influencuese.

Entiteti historik (shqiptarët deri në vitet 1920-1928, kurse kosovarët deri më 2008) arrinë të strukturohet si komb vetëm kur shtetasit aprovojnë një akt suprem ligjor.

Madje teorikë të ndryshëm thojnë se Shqipnia nuk u ba komb as më 1878 me Lidhjen e Përzerenit, as më 1913 me shpalljen e mëvetësisë dhe me njohjen e “Shqipnisë londineze” Më 1925, u nxor Statuti Themeltar i Republikës Shqiptare, kushtetutë e plotë në një dokument të vetëm. Më 1928, u miratua Kushtetuta e Mbretërisë.

Ndërsa, për ata që thojnë se shqiptarët janë komb i gjuhës shqipe, po e përmend vetëm nji fakt të thjeshtë: Standardi i shqipes u arrit tek më 1972, ngase komunistët shqiptarë kishin nxjerrë nga historia me zjarr e hekur standardizimet e shqipes të bamë nga Komisia Letrare e e Shkodrës më 1916 dhe atë të Konsultës së Prishtinës më 1968 së bashku me tan shtrimjen kulturore të arealit Gegë.

Pra kombi shqiptar simas ktyne teorikëve asht shumë i vonë, i pranuem në Ligën e Kombeve (paraprakja e OKB-së) më 17 dhjetor 1920 me influencën e Presidentit amerikan Woodrow Wilson dhe të jugosllavit hebre Mosha Pijade, duke marrë 35 vota; Porse kombi demokratik shqiptar asht maturue krahas atina maqedon.

Po të ekzistonte kombi pa konstitucion juridik, ai do të ishte një “komb i egër”, thjeshtë një bashkësi tribale.

Edhe nji tjetër fakt:

Joseph ‘Joe’ Biden, nënpresidenti amerikan u tha përfaqësuesëve të popullit në Kuvendin e Kosovës më 2009, ta ndiqnin modelin amerikan.

“Si liderë të një kombi të lindur nga konflikti, sikurse ka qenë kombi im dhe është juaji, ju keni një përgjegjësi të posaçme të tejkaloni trashëgiminë e ndarjes, hidhërimit, frikës dhe mosbesimit brenda vendit tuaj.

Porosia e Biden për kosovarët atëbotë  ishte: “Ju duhet të vazhdoni të ëndërroni për një komb të lirë, shumetnik dhe të fuqishëm dhe përfundimisht, për herë të parë në histori, drejt integrimit në BE.”

“Një komb shumetnik dhe i lirë”, ky nocion e shtron para nesh dilemën e kombit shumëetnik.

Për çka munemi me debatue në të ardhmen.

Përfudim ose pak teori.-

Manuel Castells (2002, 16) dallon tre burime në ndërtimin e identitetit, e që në suaza të këtyre burimeve mund të trajtohet kombkrijimi kosovar:

  1. Identiteti i rezistencës që ka të bëjë me rezistencë permanente të subjekteve nën pushtimin e huaj; Në rastin kosovar duhet përmendur rezistenca paqësore e drejtueme nga Brahim Rugova dhe ajo e armatosun e përfaqësueme nga guerila UÇK
  2. Legjitimimi i identitetit (nga institucionet shtetnore, rasti kosovar pas 17 shkurtit 2008 dhe
  3. Identiteti i projektuar ose i ridefinuar nga elitat shoqnore.

Kjo që po e bajë unë, ti dhe secili që merr pjesë në këtë debat, e që nuk e përjahton kombin kosovar.

Sipas Samuel Huntington (2007, 39) në teoritë moderne të identitetit kombëtar “ndeshën” dy modele ose tipe kryesore: 1. Identiteti nacional qytetar dhe 2. Identiteti nacional etnik. I pari është politik (Franca si shembull klasik), i dyti është kulturor (Gjermania); i pari është i tipit revolucionar i dyti fisnor; i pari ka karakter liberal, i dyti integral; i pari është racional, i dyti asociativ, i pari organik, i dyti mistik; i pari është qytetar dhe territorial, i dyti etnik-gjenealogjik, apo edhe më thjeshtë: i pari patriotik (ligjor) e i dyti nacionalist…

Kombi kosovar ka identitet kombëtar qytetar, ndonëse etnia shqiptare si shumicë e ka në proinësi shtetin;

*    *    *

Të falemnerës koleg, që ma hoqe mallin e t’polemizuemit, s’e kisha provu që moti, që nga polemika me Arbën Xhaferin që menonte se forcimi i identitetit kosovar e rrënon kombin shqiptar dhe se Standardi ’72 i shqipes duhej me u mbrojtë me ligj të posaçëm, natyrisht pa të drejtë; Mehmet Krajën që fliste për dijen kombëtare shqiptare, si Monadat e Leibnizit pa dritare, dhe për identitetin kosovar si identitet i instaluem nga Jugosllavët, sepse simas tij, krejt elitat kosovare ishin agjentë të UDB-së. Dhe me ndonji partizan të VV-së.

Kënaqësia ishte imja, mik!