Copëzat

Një tregim nga autori boshnjak Aleksandar Hemon, i cili jeton në Amerikë.

Foto: Shutterstock



Në afërsi te shtëpizës sonë malore, në Jahorinë, ndodhej njëherë një hotel që quhej Shator. Ky hotel ishte i hapur vetëm gjatë sezonit të skijimit në dimër. Kur njeriu ndalej përpara hotelit, nën qiellin e ngrirë të mbushur me yje, nga brendësia e tij dilnin erërat e yndyrës nga kafeneja, tymi nga zjarri me dru, tymi i cigares, ndërsa nga disko-klubi në bodrum dëgjohej muzika me zë të lartë. Gjatë muajve të tjerë të vitit hoteli ishte i zbrazët. Një verë, kur isha 11 vjeç, e hapa me forcë kafeterinë e hotelit duke e thyer dritaren – kjo zgjati diku rreth një orë – dhe e vodha një shishe lëngu boronice. Personi që punonte aty si kamerier gjatë dimrit, por nuk bënte asgjë tërë verën e gjatë, më zuri duke vjedhur dhe më bënte shantazh, duke më kërkuar të holla që mos u tregojë prindërve të mi. Unë i thashë të shporret. Ai megjithatë u tregoi prindërve të mi, dhe ata më ndëshkuan; por lëngu që vodha ishte më i ëmbël se çdo gjë atë ditë.

Pastruesja e hotelit Baja ishte një grua me trup në trajtë të padefinuar, me moshë të papërcaktuar, e cila tërë verën rrinte e ulur në ballkonin e hotelit duke shikuar diku ne zbrazëti, gjithmonë e veshur me një pallto të kaltër dhe me një shami të zezë mbi kokë, e cila ia mbulonte edhe nofullën për t’ia ngrohur atë. Dukej si një fantazmë, imune ndaj çdo dhembjeje njerëzore. Kishte dhëmbë të prishur dhe dhimbje të përjetshme të një dhëmbi që nuk e mjekonte kurrë; një infeksion që u përhap aq keq, saqë ia hëngri dhe ia dëmtoi një sy. Askush nuk e ka parë asnjëherë me fshesë në dorë, edhe pse një mik më ka treguar njëherë se si ajo hyri në dhomën e tij pa trokitur, shikoi përreth dhe tha: «Pse nuk e pastron gjithë këtë rrëmujë! Është e neveritshme!»

Mu mbrapa hotelit ndodhej një curr me kreshtë mbi të cilin motra dhe unë ngjiteshim kur nuk kishim gjë për të bëre.

Nga maja, mund të shikonim tufën e shtëpizave malore më poshtë, dhe të dëgjonim zhurmën e sharrave elektrike dhe çekanëve, aspiratat e pafundme të pronarëve të tyre të cilët gjithmonë gjatë fundjavës përgatiteshin për një të ardhme kur të gjitha punët dhe aktivitetet do të mbaronin, dhe pastaj nuk do të mbetej asgjë pos qetësisë, natyrës virgjërore, dhe pensionimit. Lufta i dha fund këtyre aspiratave, por atëbotë kur ishim fëmijë ardhmëria ishte gjithmonë duke rrugëtuar, rryma e saj e pandalshme qarkullonte në çdo gjë që përbënte universin tonë. Kur largonim shikimin nga grumbulli i shtëpizave, pyjet, luginat, majat, livadhet dhe rrugët shtriheshin në drejtim të Sarajevës dhe përtej në horizont, në gjirin e të cilit në fund të ditës dielli do të futej si një monedhë e ndritshme. Ne të dytë qëndronim në skajin e currit, ku majat e pishave do të dukeshin nga zbrazëtia e pafund e blerte nën këmbët tona, dhe do të shikonim, shikonim dhe shikonim: shikimi ynë shtrihej deri në pafundësi sikurse edhe vetë ne që atëbotë ishim të pavdekshëm.

Mbeturinat e hotelit hidheshin mu pas tij, në një teposhtë te skaji i currit. Motrës sime dhe mua kjo nuk na dukej fare e çuditshme. Ne momentin kur ne dolëm nga etapa e pavetëdijshme e fëmijërisë, bota dukej plotësisht e formuar, çdo gjë qëndronte në vendin e vet, ashtu siç duhej të ishte, të gjitha pikat dhe objektet ishin të rregulluara, të gjitha kierarkitë dhe strukturat u bënë natyrale dhe të pandryshueshme. Të dytë lëshoheshim teposhtë nga maja e currit deri te grumbulli i mbeturinave dhe shikonim me kureshtje nëpër strajcat e mbushura me gjëra të panevojshme dhe ushqim të skaduar. Një ditë gjetëm pjata, filxhanë, pjatëza të panumërta të shpërndara mbi  grumbullin e mbeturinave – hoteli i zëvendësoi enët e vjetra dhe bleu të rejat. Ne kaluam tërë ditën duke thyer enët një nge një me gurë apo duke i goditur enë mbi enë.

Nuk diskutuam asgjë, nuk bëmë asnjë plan; e kishim vetvetiu të qartë se çka duhej bërë. Enët kishin një ngjyrë te thjeshtë, të zbehtë. I thyem dhe i stërthyem në copëza të imta, pushuam për të ngrënë drekë dhe vazhduam thyerjen pasdite. Fituam ca të gërvishtura të vogla, po kjo nuk na pengonte fare. Këto ishin shenja të punës sonë të palodhshme, stigmatë e dedikimit tonë të pafund. Kështu zbuluam kënaqësinë e shkatërrimit të paturpshëm dhe të pakufishëm; ngazëllimin e pastër të shndërrimit të diçkaje në asgjë. Kjo ishte diçka e re për ne atëbotë. Sot nuk është më. Tani e dimë se kjo ishte një nga ditët më të lumtura të fëmijërisë sonë, ndoshta edhe tërë jetës. Dhe kur u kthyem tek grumbulli ynë vite më vonë, dhe aty gjetëm mbeturina të reja, një gjeneratë të re të gjërave të panevojshme, e dinim atëherë se përfund tyre ishin copëzat tona, të cilat do të vazhdojmë t’i rikrijojmë sa të jemi gjallë, dhe kurrë nuk do të harrojmë ditën, kur për herë të parë thyem në dysh një gjë të kufizuar dhe të plotë.
(Botuar në New Yorker)

Përktheu nga anglishtja:
Teuta Skenderi